|
Pàzina Base Su giogu in s'istòria Sa Sardigna Sos pitzinnos in su mundu de eris Giogos antigos Giogos de abilidade Contos |
Su giogu in s’istoria | |
|
In sos libros non b’est iscritu, ma sos pitzinnos si sunt agatados semper, fintzas in su tempus de sa Rivolutzione Frantzese, fintzas in su tempus de sos Romanos e de sos Grecos, fintzas in sa preistoria. Dae cando est nàschidu su mundu sos pitzinnos si sunt agatados semper, e custos pitzinnos giogaiant! Dae sos repertos archeològicos ischimus chi sos giogos primitivos rapresentaiant armas e arados, e custu est normale ca sos pitzinnos ant semper imitadu a sos mannos, chi assora biviant de catza e de agricoltura.
In sas grutas de Isturitz, in Frantza, b’ant àpidu unu animaleddu de ossu chi paret unu felinu, e s’est pòdidu pensare chi est su giogu prus antigu chi tenimus: est de su perìodu de su paleolìticu, e s’assimigiat a unu giogu chi fàbricant galu oe sos pitzinnos eschimesos. In sas tumbas de s’Egitu antigu b’ant àpidu animaleddos de terra luzana e de linna postos subra rodas, chi rapresentant cocodrillos o gatos chi aberint e serrant sa bucca, e buratinos chi podent mover bratzos e cambas. Fintzas in su tempus de sos
Romanos e de sos Grecos antigos sos giogos esistiant, e nos nd’at arribadu
rasta: ischimus dae sos repèrtos archeològicos e dae sas pituras chi a sos
pitzinnos lis piaghiat a giogare cun sas bardòfulas, cun sos balla-balla
(sos pitzinnos prus pòberos si los faghiant de rochetes de linna) e a sas
fèminas cun sas pipias (issas lis naraiant pupae o puppiae). Sas pipias prus antigas sunt de su 2000 in antis de Gesu Cristu. Fiant fatas de avoriu, de linna o de terra luzana. Ma sas prus connotas sunt sa pipia de Crepereia Tiophaena chi est in sos Museos Capitolinos, e cussa de sa Vestale Cossinnia chi est in su Museu Natzionale Romanu. Ambas pipias podent mòvere bratzos e cambas e faghet fintzas a las bestire (comente a sa Barbie de oe). A sos pitzinnos òmines, in sa Roma antiga, lis piaghiat a si fàghere carreddeddos e a fàghere sas garas de cursa prendìndelos a sos sòrighes. In sa pitura e in s’iscultura de totu sas tziviltades antigas b’at imagines de pitzinnos chi si divertint cun giogos chi sunt arribados finas a su tempus nostru: a cua-cua, a tènnere, a tirare sa fune, a cùrrere cun cadditos de canna… Dae su tempus de sos Romanos nos est arribadu puru un àteru giogu chi faghimus galu: su giogu de sa Murra (sos Romanos li naraiant Micare digitis).
|