Sas
Launeddas
Sas launeddas
sunt un’istrumentu anticu meda meda. In Ittiri ant agatadu finas
unu brunzeddu
nuragicu chi diat esser unu sonatore cun tres cannas in buca, cun una
prus
longa de sas àteras duas.
Custu
istrumentu si format dae tres cannas longas, cannas chi debent esser
unu pacu betzas.
Pro
formare sas launeddas sas cannas benint presas cun s’ispau prenu
de chera. In
s’estremidade arta de onzi canna benit postu unu becuciu chi si
narat capitza.Sas cannas sunt cramadas: su bassu o su tumbu sa canna
prus
longa; sa de mesania si narat in betze sa mediana o mancosa manna; e sa
prus minoredda,
distaccada dae sas àteras si narat destrina o mancosedda o finas
mancosa pitia.
Solu a sa
mediana e a sa destrina si faghent bator istampos in fila a pare, in
manera chi
cando benint tocados fagant sonos diferentes. Sas tres cannas paris
sunt
cramadas cuntzertu de launeddas e sunt collidas in una bussa de pedde
chi si
narat istracassu.
Tocat de narrer chi in Sardinna si acatant finas launeddas a duas cannas, uve mancas su tumbu, e chi si narant bisonas e chi sas launeddas podent esser cramadas in modu diferente in sas diferentes alas de sa sardigna: launeddas in Campidanu, bisonas in Ogiastra, enas in su Montiferru e trueddi in Gaddura.
Ateros istrumentos
musicales sardos
anticos
Un àteru istrumentu musicale sardu
anticu meda est su tumbarinu.
Sos Tumbarinos sunt fatos cun sa pedde de
sa crapa
chi benit traballada in manera particulare. Sa pedde
benit cucuzada cun chisina ifusta e suterrada
unas oto-deche dies. Custu servit a nche fagher perder su pilu de
s’animale e
duncas a fagher sa pedde prana. A pustis chi si pulit sa pedde, custa
benit
segada a ghisa de tundu e li benint postos tzerchios de linna chi servint a los atacare cun tzintas de pedde a
sa cassa de risonàntzia chi est semper unu setatzu betzu.
A pustis de totu custu in sa parte
inferiore de su
tumbarinu benit posta sa hordedda, una
tritza fata cun sos
pilos de su covaddu chi benit atacada dae un’ispilla, pro chi a
onzi corfu de
sas bachetas s’intennat unu sonu a ghisa unu
runziu.
Ateru istrumentu est su Triàngulu,
fatu cun unu cantu de ferru, chi at sa particularidade de aer sas
puntas pinnicadas
a bia de foras a ghisa de ricciulu.
B’est finas su Pippiolu chi si faghet cun sa canna bene traballada, e mintende bi in s’estremidade superiore de unu cantu de suegliu. A custa cannasi li faghent fatos bator istampos tundos chi bisonzant pro tastos e unu istampu retangulare dae uve diat dever essire sa mùsica.

Sonatore de launeddas