CANTOS A CHITERRA
Sos cantos accumpantzados
dae sa chiterra sunt de importu
mannu in su folclore musicale de sa Sardinna. Sunt difusos mescamente
in su
Logudoro, in s’Anglona, in sa Gaddura, ma unu pagu finas in
àteros logos.
Sa presèntzia de
sa chiterra in Sardinna est atestada dae sa
fine de su sèculu XVI e sas primas noas de s’abbinamentu a
sa boghe sunt de
s’otighentos.
Mancari bi siant istados
cambiamentos sotziales e economicos
in sas comunitades agricolas su cantu cun sa chiterra at mantennidu
duos
livellos: cussu de sa comunicazione sotziale de intratenimentu e cussu
professionale. Su primu est naradu “di su buttighinu” (
la bettola) logu
de incontru, como in sas tzitades sostituidu dae sos tzirculos
privatos. In
custos logos si riunint sos printzipiantes o chie cantat pro divagu
chene
peruna ambizione. Ma finas chie cheret divenner unu professionista
inoghe potet
imparare totu sas formas de su cantu.
Sos professionistas sunt
cussos chi ant favoridu sa
connoschèntzia de su cantu a chiterra, grazie a sas garas. Sa
cumpetitzione a su solitu si faghet in sas festas de su patronu, in sas
piatzas
de sas biddas. Sos cantantes sunt tres acumpantzados dae unu chi sonat
sa
chiterra e dimustrant chi ischint, cun abilitade variare sos cantos e
sos
testos verbales, chi pro onzi unu sunt diversos, e si riferint a sa
poesia
amorosa de s’otighentos, ma finas a autores prus retzentes.
Su chitarrista
devet sighire sas
variatziones de sos cantores dimustrende de connoscher sos modellos
melodicos
de sos cantos. Sos cantos
de obricu sunt : Boghe in re, (versos otonarios e ritmu
binariu)
Mutu, Nuorese (ritmu ternariu) ; totu de
orìzine logudoresa e
su Mi-la, in poesia sarda-logudoresa ma de orìzine
bosana. In gadduresu
bi sunt sa Corsicana e sa Firugnana.
Sas chiterras
prus impreatas
finas a sa segunda gherra mundiale fiant naradas
« terzina » e
beniant fatas dae artizanos sardos, ma sa maioria beniant dae sa
Sicilia
(Catania). Como su modellu impreadu est prus mannu de sa chiterra
classica e
sonant cun su plettro.
S’istile
« a s’antica » fiat a sonare cun duos o
tres poddighes nudos e su poddighe mannu pro sa corda bassa.
Ocasiones pro sighire sos
cantos a chiterra sunt sos
cojuios, sas festas, sas sagras e
onzi annu si faghent sas garas in Bunnannaru, Ploaghe,
Bonorva, Riola Sardo, si organitzant finas garas pro ammentare sos
cantadores
de su passatu comente Serafino Murru in Zerfaliu o Nicolino Cabitza in
Codrongianus. B’at peri cuncursos comente su trentennale
“Usignolo di Sardegna”
chi si faghet in estiu in Ozieri.