Bitzi una
idda antica
in su coro de sa
Sardigna
su locu de Bitzi in s'isula
Benennitos
Istema de su comune de Bitzi
su tenore mediu su costůmene de s'òmine est semplitze, in tintas fortes,
su nieddu, su ruju e su biancu.
Est cumpostu de sa berritta, sa camisa, su solopatu, sas fracas, sas cartzas.
Su Tenore est una forma de cantu polivocale sardu. Est antigu meda ma s'ausat galu, mescamente in sos logos internos de s'ìsula.
B'at bator boghes: sa prima, sa boghe, ghiat sas ateras intonende su cantu in sillabas e sas ateras tres,
su bassu, sa mesa boghe e sa contra, respundent paris cun una melodia
fundada in su ritmu de sillabas sighidas (che bim-ba-ra, bim-bam-bu). Sos timbros de sas
boghes sunt gutturales cun armonias aspras cando si cuncordant sas partes a pare.
Unu cantu a tenore
A mama
…At pilos canos e modestos pannos
pero' pro mene est sa mentzus istella
chi pro la idere a pitzinna torrare
totu sos annos mios dia dare
totu sos annos mios dia dare
Bocabolariu
1 cascu, it. sbadiglio; isp. bostezo ; fr. bâillement; ing. yawn
2 můrinu, it. bruno, fosco, cenerino; isp. moreno, cenizoso; fr. cendre; ing. ash-grey
3 murru, it. grigio chiaro, cano, canuto; isp. gris; fr. gris ; ing. grey
4 nurra, it. a. voragine, rupe. b. cumulo; isp. a.abismo. b. cúmulo; fr. gouffre; ing. chasm, heap
5 sàmbene , it. sangue; isp. sangre; fr. sang; ing. blood
6 sambenatu, it. cognome; isp. apellido; fr. nom ; ing. surname
7 chessa, it. lentisco (Pistacia Lentiscus); isp. lentisco, alfòncigo; fr. lentisque; ing. lentisk
8 armidda, it. timo, serpillo (Thymus Serpyllum); isp. tomillo, thymus; fr. thym; ing. thyme
9 calassu, it. a. cassetto. b. tombino; isp. a. gaveta, cajòn. b. alcantarilla ; fr. tiroir; ing. drawer
10 tamagnu, it. qualita', proporzione, dimensione, modo; isp. tamaño, dimensiòn; fr. dimension; ing. dimension
11 merca, it. a. latte estivo cagliato e tagliato a fette. b. minestra con merca.; isp. leche estival cuajada y cortada en tajadas ; fr. lait caillé estival taillé en tranches; ing. sliced summer curdled milk
12 tzintzicorra, it. forbicina, forficula (Forficula auricularia); isp. forfícula; fr. forficule; ing. earwig
13 mere, it. padrone; isp. dueño; fr. maître; ing. master
14 pitzinna, it. ragazza; isp. muchacha, chica; fr. jeune fille; ing. girl
15 colovra, it. biscia, serpe; isp. culebra, víbora; fr. couleuvre; ing. snake
16 coloviare, it. stuccare; isp. asquear ; fr. écoeurer; ing. to sicken
17 istrantzu, it. a. straniero. b. ospite; isp. a. ajeno, extranjero b. huesped; fr. a. étranger b. hôte; ing. a. foreigner b. guest
18 carcantzu, it. calcagno; isp. calcáneo, tacòn, talòn; fr. talon; ing. heel
19 molente, it. asino; isp. burro, asno; fr. âne; ing. ass
20 dischente, it. allievo; isp. alumno; fr. élève; ing. pupil
21 luvare, it. avvelenare; isp. envenenar; fr. empoisonner; ing. to poison
22 acabare, it. finire; isp. acabar; fr. achever; ing. to finish
23 acabadora, it. colei che nel geronticidio rituale produce la morte del sacrificato; isp. la mujer que en el geronticidio procura la muerte del sacrifigado; fr. la femme qui donne la mort lors du rituel du géronticide; ing. the woman who causes the death of the victim in the ritual gerontycide
24 irmurtzare, it. fare la prima colazione; isp. almuerzar; fr. prendre son petit déjeuner; ing. to (have) breakfast
25 dirmaiàresi, it. svenire; isp. desmayarse; fr. s'évanouir; ing. to faint
26 imbenner, it. incontrare; isp. encontrar; fr. rencontrer; ing. to meet
27 allugher, it. accendere; isp. encender; fr. allumer; ing. to light
28 buddire, it. bollire; isp. cocer, bullir; fr. boullir; ing. to boil
29 goddire, it. cogliere; isp. recibir, coger, tomar; fr. cueillir; ing. to gather
30 godire, it. godere; isp. gozar; fr. jouir; ing. to enjoy
31 carasare, it. abbrustolire; isp. tostar, sobreasar; fr. griller; ing. to roast
32 cumbitare, it. offrire da bere, invitare a pranzo per una festa; isp. ofrecer, invitar; fr. offrir, inviter; ing. to offer, to invite
33 carignare, it. accarezzare, lusingare; isp. acariciar, mimar, lisonjear; fr. caresser, cajoler; ing. to flatter, to cajole