S'ISTORIA
biddas de s'Ozastra
In Biddamanna Strisaili est possìbile a agatare rastos de bida umana zai dae su de tres millènnios A.C..
Medas repertos nuràzicos e prenuràzicos lu testimòniant. Narat unu contu antigu chi Biddamanna
l'apant fundada pastores talanesos chi si fiant insediaos in su bighinadu de Santu Giacu,
su prus antigu de sa bidda fraighende·bi sos primos cuiles. Est pro cussu chi sa bidda in prus de su
nùmene suo tenet finas unu sambenadu: "Strisaili" chi cheret narrer tres ailes.
A s'època de s'Imperu Romanu Biddamanna aparteniat a sa tribù de sos Rubrenses. A pustis est istada
parte de sa Curadoria de s'Ozastra e paris cun cussa est colada a sos Pisanos, in su 1288.
In unu documentu pisanu agatamus pro sa primu bia su nùmene de Villa Strisaili.
Dae su 1324 Biddamanna est devènnida una bidda de su Rennu Catalanu-Aragonesu e dae su 1325
est colada de feudatàriu in feudatàriu. Su primu feudatàriu chi l'at tenta est istadu Berengàrio Carròs.
A pustis suo l'ant tenta, dae su 1511, sos Centelles chi l'ant dèvida tzedere in su 1674 a
Frantziscu Pascale Bòrgia; in su 1726 l'ant tenta sos Català e in fines, dae su 1801, pro baranta annos,
sos Osòrio de la Cueva.
A pustis de chimbe sèculos de feudalèsimu,Biddamanna est istada riscatada,
su 1 de abrile de su 1840.
Agatamus tzitada sa bidda in unu documentu de su 1504, però in sa forma
Biddanoa de Strisaili, e custu nos faghet pessare a un'ispostamentu de sa popolatzione dae sa Villa Strisaili
(cussa tzitada in su documentu pisanu) a Biddanoa de Striaili una bidda
fraigada prus in artu e duncas forsis ispostada pro resones de seguràntzia.A pustis sa popolatzione
nche l'ant trasferida torra a Villa
Strisaili, chi in s'ìnteri però, in sos documentos ufitziales, teniat zai su nùmene de Villa Grande.
Biddamanna est aunida cun Biddanoa dae sa metade de su seculu XIX.
Sa fratzione est istada tzensida pro sa prima bia in su 1485
e est istada aunida a Baunei in su 1711, l'ant acorpada a Biddamanna in su 1857.
Dae s'unidade de s'Itàlia, sas duas biddas s'agatan semper
tzensidas paris.
****
Totus sas informatziones subra s'istòria de Biddamanna e de sa fratzione sua, Biddanoa, las podides agatare in custos libros:
Cannas Antonio/Rubiu Assunta, Villagrande Strisaili tra storia e leggenda, Cagliari, 1977;
Cannas Bernardetta, Villagrande Strisaili fra solidarietà e contraddizioni, Studiostampa, Nuoro, 1999;
Casula Francesco Cesare, Dizionario Storico Sardo, Carlo Delfino Editore, Sassari, 2001, pp.1885,1889;
Cocco Flavio, Dati relativi alla storia dei paesi della diocesi d'Ogliastra, Tipografia Tea, Cagliari, 1986, vol.III,
pp.229-259.
Informatziones linguìsticas si podent agatare in:
Manos Gianfranco, I nomi locali di Arzana, Urzulei e Villagrande Strisaili. Studio linguistico descrittivo, Alfa
Editrice, 1993.