S’interessu difùndidu pro su
caddu at caterizadu s’arte de sa pedde. Seddas, briglias, gambales sunt
produidos, cun abilidade, in Santulussùrgiu, Cuartu, Otieri, Pula e arribant a
sos ipòdromos prus famados. Paris cun sa produtzione de furniduras pro
s’ecuitatzione, unos cantos artesanos ant incaminadu sa produtzione de tapetes
e confetziones de pedde. In Monserrato e in s’Artu Aristanis, si contzant peddes de cabritu e de angione chi, cosidas intre
issas, devenint tapetes destinados a s’arredamentu de sas aposentos de pitzinnos.
In Barbàgia, s’impreant peddes de cabra a s'imbesse pro confetzionare giacones
caentosos, ispirados a sa tìpica mastruca. A sa pelleteria de calidade si acumpàngiat,
semper prus a s’ispissu, una produtzione destinada a su mercadu de sos
turistas: ogetìstica decorada a fritu: borsas, tzingheddos, taschinos,
cuscinos, agendas, ect.
Atzessòrios de bestimenta
Sa cunfidèntzia manna de sos
sardos cun s’allevamentu at fatu in manera chi sos sardos si sient
ispetzializados in sas tècnicas de sa
contza e in sa lavoratzione de sas peddes. In època nuràgica e romana, e in unas
cantas zonas galu finas a una deghina de annos a como, sos pastores giughiant
sa mastruca, una pedde ovina non tundida, contzada a s’ala intro, cosida a sa
grussera comente gapoto. Cun sas pèddes ovinas, custa bia tundidas,
si faghiant sos gabannos, sos giubotos
de sos pastores chi bi sunt finas in unos cantos costùmenes maschiles. Oe
sos artesanos proponent sa pedde addatande.la a su gustu modernu. Sas
peddes de cabra o de vitellu devenint tzingheddos, borsetas e borsones de
biàgiu, taschinos, totu mutuados dae formas antigas. Esempru de custa
rivisitatzione sunt sas borsas in sa forma de tascas, sos zainos de pedde tosta
de sos pastores barbaritzinos. Dassada
naturale o colorada, sa pedde est imprimida a istampu, a fritu, o
pintada cun motivos minores, cosida in manera vistosa in sos bordos o recramada. In
custa atividade si distinghent Durgale, Dèsulu, Tonara, Buddusò, Santulussùrgiu,
Isili, Otieri, Patada, Bilartzi, Tàtari, Casteddu, ue operant cooperativas cun
una produtzione moderna e diversificada. Unu tzinnu meritant sos gambales, in
s’antighidade impreados petzi dae sos pastores e cassadores, oe cartzos de
ecuitatzione apretzadas. Sunt produidos in sa variante lija, cun butones o
cun presòrgios e rapresentant sos produtos prus tìpicos de custa casta s’artesania.
Ogetìstica
vària
Sos ogetos traditzionales in pedde sunt ligadaos a sas atividades agricolas e patorales. Sunt briglias e collares-guturadas-pro aggiobare sos boes, frunimentos pro caddigare, gambales, istèrgios pro su late e zainos mannos. Dae sos annos 70 in susu s’ogetìstica in pedde at tentu unu èsitu mannu mescamente intre sos giovanos. Oe si produit una cantidade manna de ogetos in pedde, indedda dae sa tipologia traditzionale. In Durgale si faghent borsas, valigias, botas e unu nùmeru mannu de ogetos de ammentu de biàgiu, che a sos rivestimentos pro ampullas, pratos decorados, anforeddas, taschinos e iscatuleddas, bratzales e collanas. In sas biddas de sa Barbàgia sighit una pelleteria traditzionale, siat in sa bestimenta siat in s’ogetìstica(tascas).

Ogetìstica de arredu
Sa pelleteria sarda bantat una traditzione bona a bandas de un’artesania povera, ligada a sas netzessidades de s’agricultura e s’allevamentu, in Santulussùrgiu, Oliana, Bitzi, Tonara, Dèesulu esistiant butegas ispetzializadas in un’ogetìstica de balore. Fiant produtziones pro sa domo, comente peddes de berbeghe o cabra impreadas comente mantas o inghirialetos. E sa cuscineria de gustu unu pagu àrabu, cun recramos ricos in filu variupintu o decoratziones esecutadas a inpressione, gràtzias a istampos apositos chi fiant prèmidos cun unas cantas caraculos in sas peddes prenas de abbas. Prus rara sa decoratzione a pintura. A custa tipologia traditzionale si annanghent oe servìtzios pro iscrìere, totu in pedde o rivestidos, rivestimentos de ampullas, vasos, fiaschitas pro abbardente, portamatitas, portaparacos, mesighedos, belle totus propostos cun decoratziones variopintas chi ammentant motivos naturalìsticos e animales, iscenas de bida agreste o de càssia, pessonàgios de sa traditzione
Furniduras pro s’ecuitatzione
Santulussurgiu, est sa capitale sarda de su caddu. Mannos e modernos allevamentos, ratzas pregiadas, generatziones de apassionados e de cadderis ant favoridu s’isvilupu de una manifatura ispetzializada e de balore mannu. Est un’indotu chi pertocat siat sa manifatura de metallos, pro fàghere bastos, bàtiles, camos, petorales, letrancas e aneddos pro finimentos, siat sa pelleteria. Sos finimentos de Santulusurgiu sunt realizados cun sas peddes mègius; sa lavoratzione sighit totu sas fases- dae sa contza a su produtu agabadu-, a su servìtziu de una comitenza pibinca meda. Ammentamus sas seddas, de tipu ingresu o sardu, sellinos pro sas competitziones; bastos pro sa roba, tzìnghias, letrancas, briglias e tirelle. Sas bardaduras tenent su màrchiu, a fogu o imprimidu a fritu, de s’artesanu chi las at fatos, e sunt cumpretados dae bùculas o tzìbias in atzàrgiu lùchidu lùchidu o prata.
Artìculos pro càssia
Tzingheddos, cartutzeras e zainos costituint su corredu de su cassadore. Praticada dae semper, favorida dae sa presèntzia de fauna servàtica fita e vària, sa càssia est atividade traditzionale de s’òmine sardu, mescamente in sas localidades agrestes e montuosas de s’internu. Pròpiu in sos tzentros de sas Barbàgias dae semper si produint tzingheddos e cartutzeras de bona calidade. Sunt ainas de resistèntzia manna e de semplitzidade austera. E galu borsas e mutzillas de pedde modde de vitellu, cun cosiduras a bista, e sas tascas, zainos de sos pastores sardos cun butzacas mannas aplicadas.
| Torra a sa pàgina printzipale |