Pedde

S’interessu difùndidu pro su caddu at caterizadu s’arte de sa pedde. Seddas, briglias, gambales sunt produidos, cun abilidade, in Santulussùrgiu, Cuartu, Otieri, Pula e arribant a sos ipòdromos prus famados. Paris cun sa produtzione de furniduras pro s’ecuitatzione, unos cantos artesanos ant incaminadu sa produtzione de tapetes e confetziones de pedde. In Monserrato e in s’Artu Aristanis, si contzant  peddes de cabritu e de angione chi, cosidas intre issas, devenint tapetes destinados a s’arredamentu de sas aposentos de pitzinnos. In Barbàgia, s’impreant peddes de cabra a s'imbesse pro confetzionare giacones caentosos, ispirados a sa tìpica mastruca. A sa pelleteria de calidade si acumpàngiat, semper prus a s’ispissu, una produtzione destinada a su mercadu de sos turistas: ogetìstica decorada a fritu: borsas, tzingheddos, taschinos, cuscinos, agendas, ect. 

Atzessòrios de bestimenta

tzingheddu                 tzingheddu     

Sa cunfidèntzia manna de sos sardos cun s’allevamentu at fatu in manera chi sos sardos si sient ispetzializados in sas  tècnicas de sa contza e in sa lavoratzione de sas peddes. In època nuràgica e romana, e in unas cantas zonas galu finas a una deghina de annos a como, sos pastores giughiant sa mastruca, una pedde ovina non tundida, contzada a s’ala intro, cosida a sa grussera comente gapoto. Cun sas pèddes ovinas, custa bia tundidas, si faghiant sos gabannos, sos  giubotos de sos pastores chi bi sunt finas in unos cantos costùmenes maschiles. Oe sos  artesanos proponent  sa pedde addatande.la a su gustu modernu. Sas peddes de cabra o de vitellu devenint tzingheddos, borsetas e borsones de biàgiu, taschinos, totu mutuados dae formas antigas. Esempru de custa rivisitatzione sunt sas borsas in sa forma de tascas, sos zainos de pedde tosta de sos pastores barbaritzinos. Dassada  naturale o colorada, sa pedde est imprimida a istampu, a fritu, o pintada cun motivos minores,  cosida in manera vistosa in sos bordos o recramada. In custa atividade si distinghent Durgale, Dèsulu, Tonara, Buddusò, Santulussùrgiu, Isili, Otieri, Patada, Bilartzi, Tàtari, Casteddu, ue operant cooperativas cun una produtzione moderna e diversificada. Unu tzinnu meritant sos gambales, in s’antighidade impreados petzi dae sos pastores e cassadores, oe cartzos de ecuitatzione apretzadas. Sunt produidos in sa variante lija, cun butones o cun presòrgios e rapresentant sos produtos prus tìpicos de custa casta s’artesania. 

Ogetìstica vària 

Sos ogetos traditzionales in pedde sunt ligadaos a sas atividades agricolas e patorales. Sunt briglias e collares-guturadas-pro aggiobare sos boes, frunimentos pro caddigare, gambales, istèrgios pro su late e zainos mannos. Dae sos annos 70 in susu s’ogetìstica in pedde at tentu unu èsitu mannu mescamente intre sos giovanos. Oe si produit una cantidade manna de ogetos in pedde, indedda  dae sa tipologia traditzionale. In Durgale si faghent borsas, valigias, botas e unu nùmeru mannu de ogetos de ammentu de biàgiu, che a sos  rivestimentos pro ampullas, pratos decorados, anforeddas, taschinos e iscatuleddas, bratzales e collanas. In sas biddas de sa Barbàgia sighit una pelleteria traditzionale, siat in sa bestimenta siat in s’ogetìstica(tascas).

 

màscara

Ogetìstica de arredu

 

Sa pelleteria sarda bantat una traditzione bona a bandas de un’artesania povera, ligada a sas netzessidades de s’agricultura e s’allevamentu, in Santulussùrgiu, Oliana, Bitzi, Tonara, Dèesulu esistiant butegas ispetzializadas in un’ogetìstica de balore. Fiant produtziones pro sa domo, comente peddes de berbeghe o cabra impreadas comente mantas o inghirialetos. E sa cuscineria de gustu unu pagu àrabu, cun  recramos ricos  in filu variupintu o decoratziones esecutadas a inpressione, gràtzias a istampos apositos chi fiant prèmidos cun unas cantas caraculos in sas peddes  prenas de abbas. Prus rara sa decoratzione a pintura. A custa tipologia traditzionale si annanghent oe servìtzios pro iscrìere, totu in pedde o rivestidos, rivestimentos de ampullas, vasos, fiaschitas pro abbardente, portamatitas, portaparacos, mesighedos, belle totus propostos cun decoratziones variopintas chi ammentant motivos naturalìsticos e animales, iscenas de bida agreste o de càssia, pessonàgios de sa traditzione

 

Furniduras pro s’ecuitatzione

trastos pro caddu

 

Santulussurgiu, est sa capitale sarda de su caddu. Mannos e modernos allevamentos, ratzas pregiadas, generatziones de apassionados e de cadderis ant favoridu s’isvilupu de una manifatura ispetzializada e de balore mannu. Est un’indotu chi pertocat siat sa manifatura de metallos, pro fàghere bastos, bàtiles, camos, petorales, letrancas e aneddos pro finimentos, siat sa pelleteria. Sos finimentos de Santulusurgiu sunt realizados cun sas peddes mègius; sa lavoratzione sighit totu sas fases- dae sa contza a su produtu agabadu-, a su servìtziu de una comitenza pibinca meda. Ammentamus sas seddas, de tipu ingresu o sardu, sellinos pro sas competitziones; bastos pro sa roba, tzìnghias, letrancas,  briglias e tirelle. Sas bardaduras tenent su màrchiu, a fogu o imprimidu  a fritu, de s’artesanu chi las at fatos, e sunt cumpretados dae bùculas o tzìbias in atzàrgiu lùchidu lùchidu o prata.

 

Artìculos pro càssia

 

Tzingheddos, cartutzeras e zainos costituint su corredu de su cassadore. Praticada dae semper, favorida dae sa presèntzia de fauna servàtica fita e vària, sa càssia est atividade traditzionale de s’òmine sardu, mescamente in sas localidades agrestes e montuosas de s’internu. Pròpiu in sos tzentros de sas Barbàgias dae semper si produint tzingheddos e cartutzeras de bona calidade. Sunt ainas de resistèntzia manna  e de semplitzidade austera. E galu borsas e mutzillas  de pedde modde de vitellu, cun cosiduras a bista, e sas tascas, zainos de sos pastores sardos cun butzacas mannas aplicadas.

Torra a sa pàgina printzipale