Metallos


 
tocheddadore

Sa lavoratzione de sos  metallos non pretziosos, presente in Sardigna giai in època nuràgica, si podet ispricare cun s’abundàntzia de sas benas de su sutaterra. Su mastru ferreri in prus de ferrare sos animales da trabballu, fraigaiat finas àteros ogetos che a sos cadenatzos, coberiserraduras, maniglias a placa traforada, tocheddadores de ghenna, trastos pro sa giminera. Ogetos de particulare fama e tipitzidade sunt  sonàgios pro sos animales, fatos de lamiera de ferru otonadu a caentu. Su maistru ferreri fiat a s'ispissu finas armajolu, fraigaiant gurteddos particulares a serramànicu e armas de càssia decoradas cun gustu. Eredes de custa traditzione antiga, oe sos maistros de ferru faghent ogetos de livellu artìsticu bonu comente sas atretzaduras traditzionales, brunzeddos, carpenteria metàllica artìstica, ogetos de arredamentu e de ràmene, in prus de sos gurteddos famados.

Coltelleria

leputzos                              lepa

Est una  produtzione rafinada chi andat dae sas lepas e resòrgias traditzionales (gurteddos a  serramànicu clàssicos de pastores e massajos), a sos gurteddos de colletzione chi, a banda de su balore materiale, sunt su sìmbulu de balentia (calidades positivas e afirmatzione morale). Sos gurteddos, frutu de una bravura antiga, sunt manufatos chi rechedent un'atentzione particulare siat pro sa tèmpera de sas làminas siat pro sa preparatzione de sos mànicos, fatos de corros (de mùvara, bufalu o beccu). Su corru prus chircadu e cussu nieddu de su totu, sena venaduras.Su mànicu podet èssere liju o trabballadu cun cura cun riportu de otone (o ràmene) decoradu o festonadu. Unos cantos tzentros sunt abbarrados famados pro sos gurteddos issoro chi ant leadu nùmenes e caraterìsticas distintivas. Si tratat de Guspini (gurteddu a lama brentuda naradu sa guspinesa), Arbus (gurteddu a serramanicu  mutidu s'arburesa), Gonnosfanadiga (gurteddu a lama brentuda, a sa turca cun corru iscuru a aneddu dòpiu bulinadu), Santulussùrgiu (gurteddu lussurgesu mutudu sa lussulzesa), Durgale, Dèsulu, Gavoi e naturalmente Pattada (gurteddu cun lama a fògia mutidu sa patadese) nòida comente pàtria de sos gurteddos a serràmanicu.

Ferru bàtidu

            palera

S'artesania sarda de su ferru bàtidu tenet un’istòria nòbile e longa bidu chi custa atividade at cròmpidu espressiones artìsticas meravigiosas boghende a pìgiu finas unu particulare gustu estèticu. Bisitende una cantas cresieddas campestres o domos de nòbiles antigas, in sos giardinos e in sos internos  podimus mirare  inferriadas, ringhieras e ferradas, barandanos cun ghirigòrios cumplicados . S’antiga traditzione de su ferru bàtidu est abarrada frorente mescamente in Casteddu e Tàtari, ma finas in àteras biddas minores de su tzentru de s’ìsula.

 Ogetos de ràmene

pratu                        

Si tratat de una produtzione traditzionale tìpica de Isili, bidda minore de su Sartzidanu.  Sa produtzione calderaia si ispricat gràtzias a su fatu chi sa bidda est a tesu dae sas bias de comunicatzione de prus importu e est a curtzu a sas minas de ràmene de Funtana Raminosa, connòschida dae s’antighidade. Sos ramenàrgios (contzinos) de Isili, maistros ispetzializados in sa lavoratzione de su ràmene e s’istòria issoro est inghiriada finas dae un tzertu mistèriu. Si narat chi sient discendentes dae pòpulos de zìngaros o ebreos, bènnidos a istare antigamente in custa zona. Custas camàndulas diant pàrrere cunfirmadas dae s’impreu de su suspu curiosu mutidu su romaniscu e dae sos tratos somàticos chi los faghent assimigiare prus a sos nòrdicos chi no a sos sardos. Sa tipologia de sas produtziones incruitcumprendet labiolos mannos pro sa lavoratzione de sos produtos de su late, labiolos prus minores, padeddas cun unu mànicu longu ebbia o duos mànicos a aneddu, turuddas, etc.. Su colore de su ràmene bàtidu, aunidu a sas formas semplitzes ma originales, dant balore a custos manufatos, galu meda rechestos mescamente a iscopu ornamentale. Sas pagas butegas abbarradas sunt totu a traditzione familiare e trabballant artesanos a su sòlitu imparentados intre issos. In custos ùrtimos annos finas s’artesania de su ràmene at connòschidu mamentos de crisi, ma sos contzinos ant ischidu reagire cun initziativas efitzentes, proponnende sa produtzione traditzionale issoro comente motivu de riscoberta culturale e comente complementu de arredu originale, allarghende sa variedade de sos petzos e isvilupende sos ogetos artìsticos. Sa lavoratzione sighit fases fissadas in manera  rìgida: sa fase de su fogu, cussa de sa medida e cussa de sa prima pinnigadura a  caentu. Si faghet pustis sa tratzadura de s’ispigolu de su fundu de s’istèrgiu, su segòngiu de s’orlo cun sas fortzighes e sa batidura cun su martzeddu tzilìndricu pro sa prima sagomadura. Pustis, s’abassat s’oru cun sas tanatzas e lu preparat a sa chirchiadura cun un’aneddu de ferru. Su manufatu est pustis postu in s’àtzidu, sabunadu e levigadu pro li dare su colore e sa luchididade caraterìsticos. In fines s’arribat asa decoratzione cun su martzeddu a pinna, e a s'inserimentu de bòrchias e a sa crasciadura.

Ogetos de brunzu

brunzeddu

Sa  lavoratzione de su brunzu, difùndida giai in època nuràgica, pertocaiat in s’antighidade sa realizatzione de ogetos pro cada die, istèrgios de trabballu, armas e mescamente isculturas artìsticas. In tempos reghentes, pustis unu perìodu de crisi, su brunzu est istadu de nou impitadu pro fàghere istatueddas de sogetu nuràgicu (sos brunzeddos): capos tribùs, matriarcas, populanos, naes votivas, animales, etc.. Su recùperu  de custos modellos, chi at tentu èsitu mannu in sos turistas, est mèritu de s’iscultore Franco D'Aspro chi at ischidu collire sos balores de sos antigos brunzeddos nuràgicos reproduende·los cun fidelidadee cun un’aderèntzia perfeta a sos sinnificados originàrios. Pro los rèndere galu prus amaghiadores at impreadu una tècnica particularepro imbetzare su brunzu.Oe sunt in funtzione paritzas funderias artesanas chi trabballant impreende comente matritzes sa chera e sa linna e utilizende mètodos e tècnicas siat antigas siat noas.

 

Torra a sa pàgina printzipale